Rain · Buy & Sell Bitcoin, Ethereum, and more in the Middle East
Rain · Buy & Sell Bitcoin, Ethereum, and more in the Middle East

Rain Blog

Global kripto para sektörünün önde gelen alım satım platformu Rain ile ilgili haberler ve güncellemeler

Korkunç Terra Gelişimi

Yayın Rain İçerik Ekibi - May 17, 7:00 PM

Bu yazıda ele alınan konular:

  • Terra Ekosisteminin Çöküşüne Giriş 

  • Terra LUNA ve Terra UST Nedir?

  • UST'lerin Dolara Sabitliği (Peg) Nasıl Sürdürülür? 

  • Bir Arada Tutmaya Dair Teşvikler

  • Depeg (Sapma) Zaman Çizelgesi 

  • Kripto Kültürü

  • Riskler 

  • Çözümler

Giriş 

Terra ekosisteminin şimşek gibi yükselişi kripto topluluğundaki ana figürlerin tezahüratlarıyla birleşince, Terra’nın zirveye yükselişinde çok az şüphe bıraktı. Geniş kripto ekosisteminin ihmalkârlığı ve yeterince titizlik göstermemesi kripto katılımcılarını ve Bitcoin ekosisteminin kendisini riske atmıştır.

Terra UST'nin algoritmik olarak korunan peg başarısızlığı, BTC'de 3 milyar doların tasfiyesi yaşanmasına neden olmuştur. Bu miktar, Luna Foundation Guard'ın (Luna Vakfı) satın aldığı BTC rezervlerinin neredeyse tamamıydı. Bu yazı yayınlanırken bu rezervden sadece 87 milyon dolar kalmıştır. Bu, Luna Vakfı'nın UST peg'i (dolara sabitleme) korumak için yaklaşık 3 milyar dolar harcadığı anlamına gelse de başarısızlığa uğramıştır.

Geçen haftaki olaylar, Terra'nın çöküşüne yol açmıştır. Nasıl oldu, bu gidişat neden durdurulamadı ve Terra buradan nereye gidecek gibi konulara değinmenin önemini açıklayacağız. 

Bu yazımızda LUNA, UST ve BTC'ye odaklanıyor olacağız. 

Öne Çıkan Veriler

Geçtiğimiz beş haftada LUNA'nın piyasa değerinden 50 milyar dolar silinmiştir. Aynı dönemde ise LUNA'nın arzı 20 kat artmıştır.

Yaklaşık 25 milyar Luna, itfa mekanizması aracılığıyla UST sabitliğinin geri gelmesi için piyasaya sürülmüştür. Yeni LUNA arzının piyasaya akın etmesi, fiyatının neredeyse sıfıra düşmesiyle sonuçlanmıştır. LUNA fiyaskosunun bir sonucu olarak, son birkaç gün içinde borsalarda 4-5 yılın en büyük Bitcoin girişleri yaşanmıştır.

Anlaşılması Gereken Kritik Şeyler

  • Terra ve İkili Token Ekosistemi Nedir?

  • LUNA ve UST Burn (Yakım) Mekanizması

  • Bir "Ölüm Sarmalı"

  • Luna Foundation Guard (Luna Vakfı)

  • Anchor Protocol

  • Curve Havuzları 

Terra LUNA & Terra UST Nedir?

Terra LUNA, çeşitli uygulamalara ev sahipliği yapabilen Layer-1 (Katman 1) çözümü sunan ve Ethereum Sanal Makinesi tarafından yönetilmeyen akıllı sözleşmelerle uyumlu bir Blockchain’dir. Temelinde yatan Blockchain teknolojisi, Cosmos Yazılım Geliştirme Kiti (SDK) teknolojisinden güç alıyor ve yakın zamana kadar büyük boyutlara ulaşmıştır.

Ekosistemin LUNA adında iki token'ı vardır: Yönetişim token'ı ve yerel stablecoin'i UST.

Terra LUNA & Terra UST'yi Benzersiz Yapan Neydi?

Terra, özellikle kendi stablecoin'i olan UST'yi çıkartmasıyla uzmanlaşmış bir protokoldü.

UST, kısaca algoritmik bir stablecoin'dir. Birçok stablecoin vardır ve tipik olarak, teminat destekli USDC + USDT) ve çoklu teminatlı destekli olarak ayrılır (DAI). Ayrıca algoritmik stablecoin'ler vardır, bunlar sıklıkla teminatsız desteklenir ve belirlenmiş bir algoritma tarafından bağımsız olarak sürdürülür.

Token Mimarisi: LUNA & UST Mekanizması Nasıl Çalışır?

UST mekanizması, USD değerine eşit bir LUNA yakımının gerçekleşmesiyle işler. UST'nin stabilitesi ve UST değerinin 1 dolardan sapmaması için arbitrajcılara bağımlı şekilde çalışır.

Daha basit bir ifadeyle Terra, ters çevrilebilir bir yakım mekanizması altında stablecoin'ler üretir. Bu nedenle belirli bir miktarda stablecoin çıkartmak istiyorsanız, Terra'nın yerel token'ı olan LUNA'da eşdeğer bir miktarda yakım gerçekleştirmek zorundasınızdır.

Böylece LUNA'yı her zaman UST'ye yani dolar karşılığı dolara veya tam tersine çevirebilirsiniz. Yani LUNA'NIN fiyatı 80 $ ise, bunu 80 UST karşılığında çevirebilirsiniz ve yine alternatif olarak, 1 LUNA'yı 80 UST'ye çevirirsiniz.

Bu sürecin diğer kısmında eğer stablecoin fiyatında daha sonra bir sapma meydana gelirse (peg'ine göre aşarsa veya azalırsa), kullanıcılar stablecoin'i (UST) yakarak eşdeğerde bir LUNA miktarı çıkarabilir ve fiyat farkından kazanç sağlar. Buna Arbitraj Mekanizması denir.

Arbitraj Mekanizması, UST'nin değeri 1 $'dan az olsa bile sizin 1 UST’yi, 1 $’lık LUNA'ya çevirmenize izin verir. Bu Mekanizma, sabitleyici görevi görecekti. Örneğin; UST 0,99 $' dan işlem görüyorsa, arbitrajcılar (mekanizma aracılığıyla) UST satın alabilir ve 1 $’lık LUNA'ya çevirerek bu fiyat farkından kâr sağlar. 

Arbitraj Mekanizmasının doğası gereği, UST'nin sabitlenmesi, piyasanın kolektif çıkarcı eylemcilerinde kendini otomatik ayarlamak için tasarlanmıştır. Yani bu, fırsat doğarsa sizin, benim ve protokolle ilgilenen herhangi bir kişinin bu sürece katılabileceği anlamına gelebilir. 

Bir "Ölüm Sarmalı" 

Bu makalede daha önce bahsedildiği gibi, UST ve sabitlenmesini sürdürmek için Arbitraj Mekanizması ile birleşen piyasa duyarlılığı, LUNA token’ı ve stablecoin arasındaki takas kuruna karşı oldukça savunmasızdır.

Ayı piyasası koşulları (yoğun satış) bir Ölüm Sarmalı’na yol açabilir. Piyasaya güven azaldıysa ve insanlar USD veya diğer varlıklar için satış yapıyorsa, her iki kripto varlık üzerinde de önemli bir baskı oluşur. Bu durumda Ölüm Sarmalı, piyasaya karşın güven eksikliği nedeniyle sürekli satış baskısı demektir ve sonuç olarak, piyasada aşırı miktarlarda gerçekleşen istikrârlı satışlara yol açar.LUNA ve UST'ye Karşı Güven

LUNA, sabitlenmiş token'ı desteklerken (UST) arkasında bir piyasa güvenine sahip değildir. Bu da katılımcıların hem UST hem de LUNA fiyatlarını düşürmelerine neden olur. Sarmal bir kere başladıktan sonra piyasaya yeniden güven aşılamak çok pahalı ve zordur, ki bu da nihai bir çöküşe yol açar. Bu nedenle, Ölüm Sarmalı'nın önlenmesi, nihayetinde ekosistemdeki güveni korumaya bağlıdır.

Piyasadaki LUNA token arzının hızla arttığını, negatif fiyat hareketinin gittikçe körüklediğini gördük, bu da fiyat üzerinde aşağı yönlü bir negatif baskı sarmalını ateşlemiştir.

Luna'nın Ölüm Sarmalı Türleri

Aşağıdaki iki görsel, bu çöküşten 6-7 hafta önce, Mart ayında Luna'nın en sıkı destekçilerinden biri tarafından yaratılmıştır.  

Kaynak:  José Maria Macedo, @ZeMariaMacedo

Luna bu iki senaryoyu da yaşamıştır. 

Teşvikleri Anlamak: Terra Ekosisteminde Anchor Protocol'ün Rolü

Stablecoin'ler genellikle talebi sürdürmek ve stabilizasyonu korumak için faydaya ihtiyaç duyarlar. Peki UST bu "fayda"yı nereden elde ediyor: Anchor Protocol.

Anchor Protocol, kullanıcıların UST mevduatlarından getiri elde etmelerine ve varlıklarına karşılık kredi almalarına olanak tanıyan Terra platformu üzerinde inşa edilmiş bir tasarruf, borç verme ve borçlanma protokolüdür. O zamanlar UST'nizi stake ederek %19,5-20 civarında getiri elde edebiliyordunuz ve bu da büyük bir teşvik sağlamıştır.

Burası önemli, çünkü Anchor Protocol'ünde dolaşan yüksek oranda bir UST arzı vardı. Bu arz %35-40 'ı temsil ediyordu ama %70' e kadar yükselmiştir. Bu durum LUNA'ya oldukça fayda sağlamıştır. Dolaşımda olan büyük miktarlarda UST geçici olarak kalktığında arz azalmakta ve yukarı fiyat hareketi oluşmaktaydı. Getiriyi yakalamak isteyen kullanıcıların LUNA'yı yakarak UST yaratması gerekmekteydi. Bu da LUNA talebinde yukarı yönlü ve olumlu bir artış sağlarken LUNA'nın değeri ya da "fayda"sına katkı sunmaktaydı.

Teşviklerin, Değerin ve Faydanın Sürdürülebilirliğini Sorgulama

Bu tokenominin gerçek olamayacak kadar iyi göründüğünü düşünüyorsanız yalnız değilsiniz. Daha öncesinde bahsedilenlerle ilişkili olarak Luna'nın bir değere sahip olduğu varsayımı bulunmaktadır. Bu değer varsayımı iki kripto varlığın birbiri yerine geçmesine izin verir.

Ancak bu değer, bahsettiğimiz Anchor protokolündeki %20 verime (getiriye) olan talepten doğuyor olabilir. Bu talep, tartışmasız bir şekilde sürdürülebilir olmaktan çıkmıştır... Getiriye bağlı olan mevduat işlemlerine bakarak talep gösterilmiştir. Bir yerde mevduat artarsa (talep), verimin düşme eğilimine (dışbükeylik nedeniyle) girer, bu tüm piyasalarda yaygındır. Anchor protokolü durumunda ise %20'lik verim aynı kalmıştır. Verimi aynı tutmak, protokolün kârsız hale geldiği anlamına gelmekteydi. 

Verimin Ödenme Şekli

Anchor'un protokol rezervleri hızla düşüş gösteriyor (aşağıda son 30 günlük grafik gösterilmektedir). Ödenen verim> rezervdeki para. Anchor, mevduatlar uçtukça daha az kârlı hale gelmektedir. Bu durum, bazı eleştirmenlerin bunun nasıl sürdürülebilir olduğunu sorgulamasına yol açmıştır.

Verim, mevduat sahiplerinin rezervden getiri alması ile finsanse edilse de kripto piyasasında talep düştükçe, %20'lik Anchor oranı ödenen borçlanma faizine ayak uyduramamıştır. 

İnsanlar (diğer faktörlerle birlikte) bu verimin sürdürülebilirliğine olan güvenlerini kaybetmişlerdir ve böylece Anchor'da kitlesel bir göç meydana gelmiştir. Tamamen tükenmiş bir getiri rezervi, yatırımcılara ödenen bu yüksek APY (artık %4 olarak değiştirilmiştir) hakkında spekülasyon yapmasına katkıda bulunmuştur. Bu durum, büyük hacimli likiditenin ekosistemden çıkmasına neden olmuştur. 

Kaynak: https://mirrortracker.info/anchor

Artan bir getiri rezervi, borçlular tarafından Anchor protokolüne yatırılan teminat getirisinin, mevduat sahiplerine ödenen verimden daha büyük olduğunu gösteririr. Azalan bir getiri rezervi ise mevduat sahiplerine ödenen verimin, borçlunun yatırdığı teminat getirilerine göre daha fazla olduğunu gösterir.

Değeri Düşünmek: Diğer Stablecoin'lerle Karşılaştırma

USDT ve USDC gibi diğer stablecoin'ler, fiat para birimleri veya tahvillerle desteklenmiş garantili bir sabit değeri gösterir. UST ise bunu yapmaz, algoritmik bir stablecoin olarak değerini türetmek için LUNA'yı kullanır. 

Luna Vakfı'nın Çıkışı

Bu tür bir olayın gerçekleşmesini önlemek ve çözüm sunmak adına Terraform Labs- Terra Vakfı, Bitcoin'den oluşan bir rezerv fon oluşturulması için bir dizi endüstri destekçisi ile birlikte çalışmıştır. Bu durum, LUNAFoundation Guard'ın (Luna Vakfı) oluşumuna yol açmıştır.

Burada endişe duyulması gereken şey ise Bitcoin'in hâlâ volatil bir varlık olduğu, yani bunun teminat olarak kullanıldığında varlık kullanıcılarına daha fazla zorluk çıkartacağıdır. Bitcoin’in düşüş durumunda diğer varlıklara göre daha az volatil olacağı ve teminat olarak bir stablecoin kullanmaktan daha merkeziyetsiz olduğu varsayımıyla kullanıldığından bahsedilmiştir.

Vakfın fikri, bir Ölüm Sarmalı'nın etkilerini azaltmak için BTC'yi kullanmaktı: 

Kaynak: José Maria Macedo, @ZeMariaMacedo.

Bu sorun, yukarıdaki önlemlerin hiçbiri uygulanamadığında ortaya çıkmıştır. Model, sistemin kaldırabileceği stres miktarını hesaba katmadı ve ne yazık ki hiçbir şeyi hafifletememiştir.

Curve Havuzları

Curve Havuzu'nun Nasıl Bir İlgisi Var?

Güvenin bir göstergesi diyebiliriz. Bunun nedeni Curve'un özellikle stablecoin'leri takas etmek için en büyük DEX (merkeziyersiz borsa) olmasıdır, her türden DeFi oyuncuları borsayı sabit coin'lerini takas etmek için kullanırlar. Stablecoin'ler gibi benzer varlıklar arasında işlemleri optimize eden DEX, peg istikrarını değerlendirmek adına kullanılabilen olumlu bir seçenek olarak DeFi'da karşımıza çıkar. Likidite ne kadar derin ve bir havuz ne kadar dengeli olursa, bir stablecoin'in depeg olması ihtimali daha düşüktür. Her ikisinde de sert akış hareketleri varsa, bu durum bir stablecoin güvenini önemli ölçüde etkileyebileceğine işaret eder.

İlk Belirtiler 

  • Curve Havuzlarındaki Açıklar

  • İlk Depeg

  • Luna Vakfı, peg kaybetmemek için BTC cüzdanını tüketiyor 

  • Binance'de Büyük Satış

  • Anchor Protokolü’nden UST çıkışları

Depeg zaman çizelgesi 

7 -9 Mayıs 

  • Curve havuzlarında hareket olunca piyasa sallanmaya başlamıştır. 

  • USTw ve 3CRV — Havuzun 50:50 oranında USTw +3CRV sahip olması amaçlanmıştır ve bu stablecoin için en büyük zincir üstü, Terra dışı yerel likidite kaynağını temsil etmektedir. Büyük bir alım-satım sonrasında oran bozulmuştur. Bu da havuzun likidite sağlayıcılarına olan güvenin sarsılmasına da neden olmuştur.

  • Bu girişten sonra 250 milyon dolarlık 3CRV, Curve havuzuna akmış ve oran bozularak %54,2 UST ve %45,8 CRV'ye ulaşmıştır. Sonrasında ise tekrardan dengesi bozulmuştur.

  • Luna Vakfı, rezervlerinin 1,5 milyar dolarını dağıtacaklarını duyurmuştur.

  • Tüm bunlara rağmen Anchor protokolünde büyük çıkışlar görülmeye başlanmıştır.

9 Mayıs

  • Zincir üstü likidite boşaltılmış ve UST emirleri azalmıştır.

  • USTw -3CRV havuz oranı günü 95:5 oranında bitirmiştir.

  • Giderek daha fazla Anchor'da çıkış yaşanmıştır.

10 Mayıs 

  • Hiperenflasyonel Ölüm Sarmalı

Kripto'nun Kültürel Unsuru 

Kendi durum tespitinizi yapmanız ve kripto endüstrisindeki figüranların farkında olmak önemlidir. İlk başta karmaşık gelebilecek konularda bazen birden fazla ikinci bir görüş almak gerekebilir. Destekçilerden hangilerinin projelere yoğun bir şekilde yatırım yaptığının farkında olmak önemlidir. 

Bir algoritmik stablecoin olan UST'nin dinamiklerine erişmek için daha fazla şey yapılmamış olması cesaret kırıcı. Bu tür stablecoin'ler en deneysel sayılabileceklerdendir ve genellikle doğal olarak merkezileştirilmeyen stablecoin'lere olan talep nedeniyle desteklenir.

Başlangıçta "Ponzi Ekonomisi"nin sık sık övüldüğü ve kripto kültürüne yayıldığı söylenebilir. Genellikle çoğunluk, olabildiğince hızlı büyüme teşviklerini hype'larken aslında daha sürdürülebilir olabilecek organik yapılardan kaçmayı tercih eder.

Riskler

Bazı kişiler, riskler gibi bu tür bilgileri yaymanın "FUD" yaymak olduğunu ve hatta etik olmadığını söyleyebilir çünkü insanların Terra ekosistemine olan güvenlerini kaybetmelerine neden olabilir fakat kripto piyasası kırılgandır. Böyle bir olayın, sadece iki kripto varlık için değil; tüm piyasa için yıkıcı etkileri vardır.

Riskleri söylemek, sektörümüze uzun vadede bakan ve kısa vadeli deneyleri engelleyerek sektörün büyümesine katkı sunmak isteyenlerin görevidir. 

  • Terra Blockchain güvenliği 

Terra Blockchain'in risk altında olması doğrudan olmuş ve %67'lik bir saldırıyı engellemek için durdurulması gerekmiştir. Validatörlerin (doğrulayıcı) ağdan varlık çalmak için iş birliği yapabilecekleri bir açık bulunmaktaydı.

  • Terra Ekosistemi 

Bu çöküşle aslında risk, Terra'da inşa edilen projelerin geliştiricilerine devredilmiş oldu ve ekosistem son birkaç ay içinde 100'e yakın proje geliştirmiştir. Yüzlerce tutkulu ekibin tanımlayıcı uygulamalar geliştirmesiyle Terra, sektörde dinamik bir kripto protokolü haline geldi. Şimdi son olaylardan sonra ne yapacaklarını mı soruyorsunuz? Terra ekosisteminde güven ortadan kalkarsa, geri dönüşü olmayan bir noktaya gelebilir. Böylece takımlar artık üzerine inşa edebilecekleri diğer Layer-1 ve Layer-2 çözümlerine bakacaktır.

  • Diğer stablecoin'lere yayılma riski

Çok muhtemel olmasa da UST'nin çöküşünün bir sonucu olarak, sadece algoritmik stablecoin'lerin değil, USDT gibi teminat destekli sabit coin'lerin uygulanabilirliği üzerindeki stresle birlikte süregelen bir panik hali birleşmiş olabilir. Örneğin, milyarlarca dolarlık itfa raporlarının Tether penceresinde normal şekilde işlenmesiyle korkular azaldı. Fakat küçük bir sapma da olsa bu, dikkat edilmesi gereken bir şeydi. 

Çözümler

Terra durumu hâlâ devam ediyor. Gelecekte ne olabileceğine dair teklifler var ama henüz doğrulanmış değildir. Algoritmik stablecoin'lerin hâlâ devam eden bir çalışma olduğunu ve şimdilik kanıtlanmış ve test edilmiş bir stablecoin tasarımındansa, bir deney olduğunu biliyoruz. "Ponzi" teşviklerini kullanarak kullanıcı talebini yönlendiren projelere karşı dikkatli olmak önemlidir. Bunlar temelleri olmayan ve uzun vadede sürdürülebilir olmayan çözümlerden ibaret olabilir. Projeleri zorlayan ve belirli projelerde büyük kârları olan düşünce liderlerine karşı dikkatli olmak da önemlidir. Burada dikkat edilmesi gereken olumlu bir şey de bu büyük satış sırasında BTC'nin kendi kendini ne kadar iyi idare ettiğidir. Yukarıda anlattığımız çöküşle kullanıcıya kripto piyasasının yaşadığı en güç olaylardan birinde rehberlik etmek amaçlanmaktadır.

logo-light

Rain, regülasyon odaklı kripto varlık alım ve satım platformudur. Rain finansal kurum standartlarında kullanıcılarına hizmet sunmaktadır.

Şirket

Öğrenin

Kariyer

Sosyal

Rain uygulamasını indirmek için QR kodu tarayın

iOS & Android

İndirmeler

Telif Hakkı 2022 Rain Turkey